مصاحبه با انیوموریکونه
انيوموريكونه از چهرههاي فراموش نشدني موسيقي است كه در برقراري ارتباط ميان موسيقي و سينما نقش بسزايي داشته است.
او در دوران فعاليت خود علاوه بر جوايز متعدد بينالمللي چندين بار نيز نامزد دريافت اسكار شده بود تا اينكه بالاخره در سال 2007 موفق به دريافت جايزه اسكار افتخاري شد.موريكونه از پركارترين آهنگسازان معاصر است و به يقين آهنگساز ديگري وجود ندارد كه در كارنامه هنري خود اين تعداد موسيقي تصنيف كرده باشد.
- چگونه به عرصه موسيقي وارد شديد؟
- پس از پايان تحصيلات درست بعد از پايان جنگ جهاني دوم، در نواختن ترومپت با گروه كوچكي همكاري ميكردم، آن زمان شرايط سختي بر كشور حكمفرما بود. اين گروه براي ارتش آمريكا و اروپا موسيقي مينواخت و من از اين بابت ناراحت بودم.
از اينكه مجبور باشم در نواختن موسيقي با گروههاي ديگر همكاري كنم در عذاب بودم و اگر در عرصه سينما وارد نميشدم براي هميشه به صورت انفرادي فعاليت در عرصه موسيقي را ادامه ميدادم. اما به صورت اتفاقي كارگرداني با من تماس گرفت و من نوشتن و ساخت موسيقي متن فيلم را آغاز كردم.
از آن زمان تاكنون هيچ كارگردان ديگري از من نخواسته به او مراجعه كنم و پيشنهاداتم را مطرح كنم، بلكه هميشه آنها ساخت موسيقي براي فيلمهايشان را به من پيشنهاد ميكنند.
- همكاري با سرجيولئونه را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
- او خيلي به موسيقي علاقمند نبود و شناخت چنداني هم از موسيقي نداشت. اما دقيقا ميدانست چه ميخواهد. من فيلمهاي او را تماشا ميكردم و موسيقي مناسب فيلم را پيشنهاد ميكردم. معمولا وقتي قطعهاي را براي او مينواختم همان را انتخاب ميكرد. اما ترديد و دودلي جزء لاينفك وجود لئونه بود و همواره پس از پايان ساخت موسيقي متن فيلم درباره آن دچار شك و ترديد ميشد.
او موسيقي را بخش مهم فيلمهايش ميدانست و صحنههاي سادهاي را براي آنها انتخاب ميكرد. بر ادامه موسيقي در جريان نمايش فيلم اصرار ميورزيد و به همين جهت اغلب صحنههاي فيلم هماهنگ با سبك موسيقي پيش ميرفت.
- در خلق آثار هنري خود از چه چيزي الهام ميگيريد؟
- در ساخت موسيقي به هيچ چيز و هيچ كسي جز خودم متكي نبودهام. اگر چه معتقدم هر كسي براي ايجاد خلاقيت حرفه خود قطعا به عاملي متكي است. از زماني كه فهميدم به موسيقي علاقمند هستم به آثار هنرمنداني مانند باخ، استراوينسكي، مروسكو بالوي و... عشق ميورزيدم. اين آهنگسازان در زندگي من نفوذ كردند و به عبارتي ميتوان گفت مانند اعضاي خانوادهام بودند. به اين ترتيب زمينهاي فراهم شد تا به نوشتن قطعات موسيقي بپردازم.
- نسبت به استراوينسكي چگونه ميانديشيد؟
- من استراوينسكي را ميستايم و چيزهاي زيادي را از او ياد گرفتهام. اما بايد پذيرفت كه هيچ آهنگسازي حتي استراوينسكي و يا باخ موسيقي را ابداع و اختراع نكردهاند. هر آهنگسازي بر شانههاي گذشتگان ايستاده و از منابع جديدي كه به آن دسترسي دارد استفاده ميكند. شما بايد مانند نقاشي باشيد كه حركات قلم مو را ميشناسد. اين آگاهي به تجربهاي تبديل ميشود.
گاهي ايدهاي به صورت تصادفي به ذهن شما خطور ميكند، بايد از آن به دفعات استفاده كنيد. اگر بدانيد چگونه كار خود را انجام ميدهيد مطمئنا به نتيجه مطلوبي دست خواهيد يافت. امتحان كنيد.
- به نظر ميرسد شما زبان منحصر به فردي را در موسيقي خلق كردهايد كه رشد و نمو خود را ادامه ميدهد.
- ممكن است اينطور باشد. من همواره در تلاش بودهام چنين تغييري را در عرصه موسيقي به وجود آورم. همواره در جستجوي تازهها هستم و گاهي پيش ميآيد كه در جريان اين جستجو به كشف بزرگي ميرسيد. در فيلم، وظيفه آهنگساز است كه نوآوري جديدي را در اين عرصه ايجاد كند.
- ويژگي آثار هنري شما در چيست؟
- در ساخت موسيقي از ابزار آلات مختلف موسيقي استفاده ميكنم تا همواره با نوآوري همراه باشد. استفاده از صدا، تركيب موسيقي سنتي و مدرن و بهرهگيري از سازهاي كوبهاي و اصواتي مشابه ناقوس و سوت از ويژگيهاي هميشگي اين آثار است. آهنگساز فيلم بايد بتواند ايدههاي قوي خود را در موسيقي متن يك فيلم بيان كند.
اين در حالي است كه خواستههاي كارگردان در خصوص موسيقي را نيز بايد پذيرفت. من براي شروع ميبايست تدوين نهايي فيلم را ببينم سپس ايده موسيقي را در ذهنم بررسي ميكنم و در مرحله بعد اقدام به نوشتن آن ميكنم.
- كدام يك از آثار خود را برتر ميدانيد؟
- من هيچ گاه به اين سئوال پاسخ نميگويم. اين 400 اثر هنري كه در بخش موسيقي فيلم به ثبت رساندهام همانند فرزندان من هستند. يك پدر هيچگاه نميتواند بين فرزندانش فرق بگذارد. اما ميتوانم بگويم كمشانسترين اما زيباترين فيلمها با موسيقي متن خوب از جمله آثاري هستند كه از لحاظ قلبي ارتباط نزديكتري با آنها برقرار ميكنم.
- كوئنتين تارانتينو از اينكه پيشنهاد ساخت موسيقي فيلم «بيل را بكش» را نپذيرفتيد احساس نكرد به او توهين شده است؟
- در ابتدا من با او به طور مستقيم صحبت نكردم، بنابراين تصور نميكنم احساس كرده باشد به او توهين شده است. از من خواسته شده بود تنها دو يا سه دقيقه از موسيقي فيلم را بنويسم و من قبول نكردم. از سوي ديگر مبلغ پيشنهادي نيز بسيار عجيب به نظر ميرسيد. بنابراين پيشنهاد او را رد كردم و او به آهنگساز ديگري مراجعه كرد كه از سبك من تقليد ميكرد.
- اوقات فراغت خود را چگونه ميگذرانيد؟
- هنگامي كه در محل كارم، كاري براي انجام دادن نداشته باشم، از سينما و كار در منزل لذت ميبرم. به شطرنج بسيار علاقمند هستم و گاهي با پسرم جيوواني شطرنج بازي ميكنم.
- از اينكه موفق به دريافت جايزه اسكار افتخاري شديد چه احساسي داريد؟
- پس از پنج بار نامزدي براي دريافت اسكار ديگر انتظار نداشتم . از دريافت اسكار نااميد شده بودم و فكر ميكردم بدون اسكار به فعاليت خود در اين عرصه پايان خواهم داد. البته اسكار برايم ارزشي نداشت اگر چه كساني كه موفق به دريافت اسكار ميشوند سزاوار آن هستند. نميتوانم بگويم از اين موضوع خوشحال نيستم. من جوايز زيبا و بيادماندني بسياري دريافت كردهام اما حفره كوچكي در اين ميان باقي مانده بود كه اميدوارم جايزه اسكار بتواند اين حفره را پر كند.
- چه نوع موسيقي را براي مراسم خاكسپاري خود انتخاب ميكنيد.
- انتخاب اين موسيقي برعهده ديگران است. من ميخواهم مراسم شخصي داشته باشم و دوست ندارم كسي جز خانوادهام در اين خصوص مطلع شود. وقتي مراسم خاكسپاري تمام شد ديگران هم ميتوانند از مرگ من مطلع شوند به اين ترتيب هيچكس را نميآزارم و كسي پول خود را براي خريد گل دور نميريزد.