باشگاه شطرنج ذهن برتر

جامشطرنج فردوسی درپایتخت افشاریان

به قلم:نیما جوانبخت

 نادر(1688-1747) از ایل افشار خراسان بود که به پادشاهی ایران رسید و بنیانگذار دودمان افشاریه شد.پایتخت نادر شهر مشهد بود.(1)

بیرون راندن نیروهای عثمانی(ترکیه فعلی) و روسیه از ایران و نیز فتح هندوستان وترکستان(آسیای میانه)و قفقاز اسباب شهرت افسانه ای نادرشاه را فراهم آورد.در اروپا به نادرشاه لقب«اسکندر دوم»،«آخرین جهانگشای شرق»و«ناپلئون ایران»داده‌اند.

 

 همان طور که  در تصویر می بینیدحملات سپاه اشرف افغان توسط ردیف منظمی از توپخانه ایران دفع شده است. نادرشاه در این تصویر بر اسب سفیدی سوار است و هاله ای به دور سرش وی را از دیگران متمایز کرده است.(3)

پیاده نظام ارتش ایران در کنار نادر منتظر اشارت سردار خود برای حمله هستند.یکی دیگر از عوامل شکست ناپذیری نادر، استفاده درست از زمان بوده است.به موقع دفاع می کرده و در وقت مناسب هم حمله!این ویژگی را نوابغ شطرنج جهان نیز در بازی های خود به کار می گرفته و می گیرند؛ دفاع و حمله در زمان مناسب!

یک نکته دیگر در مورد این تصویر که بی ارتباط با شطرنج نیست!تله تقلید!

تقلید حرکات رقیب وقتی با مهره سیاه بازی می کند ممکن است عملی به نظر آید، اما استادان شطرنج می دانند از این قرینگی در بازی چگونه پیروز بیرون آیند!اشرف افغان با دیدن آرایش جنگی نادر، در نبرد بعدیآرایش نظامی نادررا تقلید کرد و  با گرفتار شدن در تله تقلید، مجدداً از نادر شکست خورد!

نادرشاه هرجا که می رسید مردان زبده را برای ارتش خود بر می گزید.ارتش او روز به روز قوی تر می شد.یک روز در میانه کارزار با افغان ها اندکی ایستاد تا از نزدیک کار سپاهیان خود را زیر نظر بگیرد.پیرمردی را دید که به این سو و آن سو می تازد، یک شمشیر به دست راست و شمشیری به دست چپ دارد و در هر حمله، چندین تن از سپاه دشمن را بر زمین می افکند.پس از نبرد وی را صدا زد و گفت: "پدر جان!تو در زمان حمله افغان کجا بودی؟"

پیرمرد گفت:"نادر جان!من بودم، تو نبودی!"

"...Peter Nicholson(پژوهشگر استرالیایی)معتقد است یکی از کلیدهای موفقیت در مسائل نظامی تمپوی سریع است و این چیزی است که همه فرماندهان به طور غریزی انجام می دهند."(از مقاله"کاربرد شطرنج در مسائل نظامی"ترجمه محمد ابراهیم زاده، سایت آچمز)

نوابغ نظامی جهان نظیر نادرشاه، ناپلئون، اسکندر مقدونی بسان نوابغ شطرنج از وارد شدن در وضعیتی که در آن ماتریال عقب باشند هراسی نداشتند!آنان با استفاده از تمپوی سریع نتیجه را به نفع خود تمام می کردند!البته با یک تفاوت بسیار بزرگ!درصحنه پیکار شطرنج، خونی از دماغ کسی ریخته نمی شود؛ اما در صحنه کارزار،از کشته ها پشته هادرست می شود و از خونها، جوی ها!

نادر در صف مقدم ارتش ایران در نبرد کرنال .(6)

یکی دیگر از عوامل شکست ناپذیری نادرشاه علاوه بر برنامه ریزی دقیق و عقلانیت، جسارت و شجاعت وی در پیکارها بوده است. 

 نادرشاهافشار در ابتدای زمامداریش، ناجی ایران بود، اما به مروربا افراط و تفریط های خود لطمات شدیدی به کشور وارد کرد.(7)

«...نادر مخصوصا در سالهای آخر حکومت خود با اعمال جنون آمیز، آخرین و بزرگ ترین ضربات را به نظام اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ایران وارد ساخت.وحدت فرهنگی و اجتماعی ایران را درهم شکست.مدارس بسته شد.تجارت از رونق افتاده، تعطیل شد.کشاورزان و روستائیان، که اکثریت مردم ایران را تشکیل می دادند مزارع را رها کردند، زیرا که باور نداشتند حاصل زحمت خود را خود بردارند.قنات ها خشکیدند و مزارع سرسبز دوره ی صفوی رو به ویرانی نهادند....گاهی برای ساختن کله مناره در به در دنبال آدم می گشتند و اگر کله مناره ای به یک کله ی دیگر احتیاج داشت سر خود مجری فرمان را بالای مناره می گذاشتند. ساده ترین تنبیه بریدن گوش و بینی و زبان مردم بود و کور کردن آنها.»(پرویز رجبی، کریم خان زند و زمان او، ص17)!

 و اما شطرنج عزیز:


 دومین دوره جام شطرنجفردوسی(2012)با حضور 136شرکت کننده متشکل از 8استاد بزرگ،10استاد بین المللی، 5استاد فیده و 84درجه دار بین المللی از11کشور دنیا(ایران، آذربایجان، ازبکستان، روسیه، گرجستان، اوکراین، هند، ارمنستان، ترکمنستان، گرجستان و پاکستان)از21بهمن تا1اسفند1390خورشیدیدر پایتخت افشاریان، شهر مشهدبرگزار شد.

اعضای تیم ملی شطرنج ایران،مرتضی محجوب، پویا ایدنی،پوریا درینی، جواد علوی و من(نیما جوانبخت)از سویفدراسیون شطرنج، در این دوره از مسابقات شرکت کردیم.

یک جشن تولد کوچولو در طی زمان برگزاری مسابقات فردوسی برای استاد بزرگ خوش اخلاق  و فروتن هلندی، سرگئی تیویاکف(متولد1973).

در ادامه همان تولد کوچولو.به ترتیب از سمت راست:رضا پاشانجاتی، سرگئی تیویاکف، شادی پریدر و فریدون اسکندری.

 

تصویری از تالار برگزاری مسابقات دومین دوره جام بین المللیفردوسی2012 .

 

 پوریا درینی(نفر سمت راست تصویر)در بازی با رسول ابراهیموف(از جمهوری آذربایجان).

در این دوره از مسابقات، درینی، نخستین حد نصاب استاد بزرگی خود را کسب کرد.

نفرسمت راست:استاد بزرگ لیتوانیایی آلویزاس کوینیس(مربی تیم ملی شطرنج ایران).

نفر سمت چپ:استاد رضا پاشانجاتی، مدیر سایت رخ،مربی و داور رسمیفدراسیون شطرنج ایران.

طبع شعر پاشانجاتی نیز ستودنی است.وقتی شعر«درد من»ایشان را می خواندم ناخودآگاه دوباره به یادنادرشاه افتادم و...!

«درد من این سرزمین خشک نیست

درد من نالیدن  یک مشت  نیست

درد من افراط و تفریط است و بس

....»

 برای خواندن اشعار استاد پاشانجاتی می توانید به لینک زیر مراجعه فرمایید:

http://www.shereno.ir/profile.php?id=15089

 

 

مراسم اختتامیه دومین دوره جام فردوسی.

 لوح های یادبود جام فردوسی(و جام خیام).

 

 

به ترتیب از سمت راست:استادبین المللی کشورمان پوریا درینی(از ایران، مدال برنز)،استاد بزرگ سرگئی تیویاکف(از هلند،مدال نقره)،استاد بزرگ آرمن پاشیکیان(از ارمنستان،مدال طلا)، محمد رضا وجدانی صغیر(رئیس هیأت شطرنج استان خراسان رضوی و سرپرست دومین دوره مسابقات بین المللی جام شطرنج فردوسی).

 

 شاگرد و استاد در کنار هم.

 سمت راست، من(نگارنده)و سمت راست، بازیکن و مربی خوش اخلاق مشهد، جمال حسيني عطار.

استاد عطاردر طی مسابقات شطرنج نوجوانان جهان(باتومی-2006)مربیگری مرا بر عهده داشتند. 

 

 

نگارنده(نیما جوانبخت)در دومین دوره جام فردوسی.

 

 

 

 

<div style="TEXT-ALIGN: justify; MARGIN: 6pt 0in 0pt; u