باشگاه شطرنج ذهن برتر

ملیت
تاریخ
نام
عنوان
 
2001
احسان قائم مقامی
اولین استاد بزرگ آقایان(ایران)
 
2004
شادی پریدر
اولین استاد بزرگ بانوان
 
2005
احسان قائم مقامی
دارنده بالاترين درجه بين المللي ايران2633
 
1378
شايسته قادر پور
اولین استاد بین المللی بانوان
 
1352
خسرو هرندي
اولین استاد بین المللی آقایان
 
1956
المپیاد مسکو
اولین تیم ملی ایران
 
1977
حسنقلی سالور
اولین داور بین المللی ایران
 
1335
یوسف صفوت
اولین قهرمان ایران
چکسلواکی
1886
ویلهلم اشتاینیتز
اولین قهرمان رسمی جهان
 
1392
احسان قائم مقامی
قهرمان فعلی مردان ایران
 
1392
آتوسا پورکاشیان
قهرمان فعلی بانوان ایران
نروژ
2013
ماگنوس کارلسن
قهرمان فعلی مردان جهان
چین
2013
ییفان هو
قهرمان فعلی زنان جهان
 
دیف
سال
قهرمان شطرنج ایران
1
1335
یوسف صفوت
2
1336
یوسف صفوت
3
1337
هوشنگ مشیان
4
1338
یوسف صفوت
5
1339
روبرت لاله زاریان
6
1340
تورج ابراهیمی
7
1341
مرتضی حمصیان
8
1342
منصور جلوه
9
1343
کیخسرو کهیایی
10
1344
یوسف صفوت
11
1345
محمدحسین فربود
12
1346
محمدحسین فربود
13
1347
ناصر حمصی
14
1348
ناصر حمصی / مرتضی حمصیان
15
1349
ناصر حمصی
16
1350
خسرو شیخ هرندی
17
1351
کامران شیرازی
18
1352 تا 59
مهرشاد شریف
24
1369
خسرو شیخ هرندی
25
1370
هادی مومنی
26
1371
حسین آریانژاد
27
1372
هادی مومنی
28
1373
اسماعیل صفرزاده
29
1374
حسین آریانژاد
30
1375
محمد دلجو
31
1376
احسان قائم مقامی
32
1377
حسن عباسی فر
33
1378
احسان قائم مقامی
34
1379
احسان قائم مقامی
35
1380
الشن مرادی ابدی
36
1381
احسان قائم مقامی
37
1382
محسن قربانی
38
1383
احسان قائم مقامی
39
1384
مرتضی محجوب
40
1385
احسان قائم مقامی
41
1386
احسان قائم مقامی
42
1387
مرتضی محجوب
43
1388
احسان قائم مقامی
44
1389
احسان قائم مقامی
45
1390
احسان قائم مقامی
46
1391
اصغر گلی زاده
47
1392
احسان قائم مقامی
 
 
 
 
 
 
مكاتب شطرنج
تعريف : مكتب شطرنج ، شیوه بازی گروهي از بازيكنان كه در استراتژي بازي روش مشابهي داشته اند.
تا قرن 19 مكتب مدون شطرنج در دنيا نداشته ایم هر چند برخي مكاتب محلي را به قبل از آن نسبت مي دهند.
يك مكتب بايستي حداقل يك راهنما يا يك دستورالعمل براي پيروزي داشته باشد.
 
مکتب شطرنج رمانتیک
آدولف آندرسن ، اولین قهرمان غیر رسمی جهان در بازیهای خود سبکی را به کار گرفت که بعدها به نام مکتب رمانتیک مشهور شد. واژه رمانتيك به مفهوم خيال پردازي است.
ویژگیهای مکتب رمانتیک:
- در شطرنج رمانتیک اهمیت زیادی به گسترش سریع داده مي شد.در این سبک در اولین فرصت به حریف حمله می شد و با دادن قربانیهای سنگین ،قبل از اینکه حریف فرصت قلعه گرفتن داشته باشد به حمله ماتی اقدام می شد.
در این مکتب از مرحله گشایش خبری نبود و بازی با تدارک حمله بلکه با حمله مستقیم به شاه حریف آغاز می شد.
روشن بود که این سبک بازی شروع بازیهایی نظیر گامبي شاه، ایتالیایی و گامبي اوانس را ایجاب می کرد.به علت اینکه هنر دفاع هنوز بوجود نیامده بود این سبک پیروزی های درخشانی را باعث شد و پیروانش را بلندآوازه کرد.
این مكتب بر اساس هنر و خلق زيبايي بنا گذاشته شده است.اكثر بازيها شجاعانه و متهورانه و با قرباني هاي شاخص همراه است.بازيهاي قرن ١٩ عموما از اين مكتب الهام گرفته اند که در آنها از گامبي ها زياد استفاده مي شد.
اكثر بازيهاي قرن نوزدهم بازيهاي یك طرفه است يعنی يكي از طرفین كاملا قدرتمند و آن ديگري ضعيفتر بوده است.
- شطرنج رمانتيك ايجاد انگيزه مي كند و زيباست.
شعار آندرسن : در صورت امكان حمله در غير اينصوت باز هم حمله و قرباني
آندرسن تا آخر عمر مجرد ماند و فقط مورفي(یکی دیگر از پیروان این مکتب) توانست او را شكست دهد. خيلي ها او را قهرمان رسمي جهان مي دانند.بازي بين آندرسن و كيزيرتسكي و مورفي – ناشناس در گامبي اوانس ،نمونه هايي از بازي رمانتيک مي باشند.
 
آندرسن- كيزيرتسكي
لندن 1851
1.e4 e5 2.f4 exf4 3.Bc4 Qh4+ 4.Kf1 b5 5.Bxb5 Nf6 6.Nf3 Qh6 7.d3 Nh5 8.Nh4 Qg5 9.Nf5 c6 10.g4 Nf6 11.Rg1 cxb5 12.h4 Qg6 13.h5 Qg5 14.Qf3 Ng8 15.Bxf4 Qf6 16.Nc3 Bc5 17.Nd5 Qxb2 18.Bd6 Bxg1 19.e5 Qxa1+ 20.Ke2 Na6 21.Nxg7+ Kd8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22.Qf6+! Nxf6 23.Be7# 1–0
مورفی - ناشناس
نیوارلئان1858
1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bc4 Bc5 4.b4 Bxb4 5.c3 Ba5 6.d4 exd4 7.0–0 dxc3 8.Ba3 d6 9.Qb3 Nh6 10.Nxc3 Bxc3 11.Qxc3 0–0 12.Rad1 Ng4 13.h3 Nge5 14.Nxe5 Nxe5 15.Be2 f5 16.f4 Nc6 17.Bc4+ Kh8 18.Bb2 Qe7 19.Rde1 Rf6 20.exf5 Qf8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 21.Re8! Qxe8 22.Qxf6 Qe7 23.Qxg7+ Qxg7 24.f6 Qxg2+ 25.Kxg2 Bxh3+ 26.Kxh3 h5 27.Rg1 ...
1–0
 
 
مکتب شطرنج  مدرن (کلاسیک)
ویلهلم اشتاینیتز ،نخستین قرمان رسمی جهان ، سبکی را بنا نهاد که مفسران از آن با نام مدرن یا کلاسیک یاد می کنند.
بازیهای کلاسیک بازی هایی هستند که قدیمی اند و دارای موضوع هستند.
ویژگیهای مکتب مدرن:
در شطرنج مدرن ، بازي به سه مرحله شروع ، وسط و آخر بازي تقسيم می شود که هر مرحله الزامات خود را دارا می باشد.
اصول مرحله شروع بازی1- اشغال مركز 2- گسترش سريع 3-  امنيت شاه و 4-هماهنگي مهره ها عنوان می شد.
به طوری که می بینیم مرحله شروع بازی مرحله تدارک حمله و گسترش بود نه حمله به حریف.طبق این شیوه از بازی شروع بازیهای بسته نظیر پیاده وزیر متداول شد که قبلا به آنها توجه نشده بود.
از دیگر ابداعات اشتاینیتز تدوین اصول بازی دفاعی شطرنج بود.در دفاع  باید از حداقل نیرو و زمان (تمپو) بهره گرفت و تا آنجا که ممکن است باید نیروی کمتری را درگیر دفاع کرد.
یکی دیگر از اصول دفاعی اشتاینیتز بر مبنای این اصل استوار است که پیاده های قلعه (پیاده هایی که شاه پشت آنها پناه گرفته است ) نباید رانده شود چرا که پیشروی آنها  به ایجاد شکاف و باز شدن ستون روی قلعه  کمک می کند اما پیشروی پیاده های جناح دیگر مانعی ندارد و بلکه توصیه هم می شود.
اشتاینیتز برای نخستین بار اصول بازی پوزیسیونی را مطرح کرد که که زیربنای مکتب مدرن است.او معتقد بود حق حمله به كسي تعلق دارد كه برتری داشته باشد و برتری­ها را به دسته بلند­مدت(ایستا) و کوتاه مدت (دینامیک) تقسیم کرد.به عقیده او برتری ماتریال ،برتری دو فیل ،تسلط بر ستون های باز ، برتری پوزیسیونی (پیاده های دوبل (دوپشته) ، پیاده های ایزوله (منفرد) و تعداد جزایر پیاده ای و ...) برتری های بلند مدت هستند و برتری های کوتاه مدت عبارت بودند از برتری گسترشی ، برتری در فضا و برتری هماهنگی مهره ها که خصلت موقتی دارند.اشتاینیتز معتقد بود باید برای تبدیل برتری های کوتاه مدت به برتری های بلند مدت تلاش نمود.
یکی دیگر از خصوصیت های مکتب مدرن اهمیت قائل شدن برای اکثریت پیاده ای در جناح وزیر بود.با این حساب اگر کلیه سوارها تعویض می شد کسی که اکثریت پیاده ای در جناح وزیر داشت می توانست با آزاد کردن یک پیاده ،شاه حریف را متوجه آن جناح کند و با استفاده از غیبت شاه از مرکز با شاه خود نفوذ کرده و برتری قطعی بگیرد.
اشتاینیتز در سال 1886 باغلبه بر یوهان زوکرتورت لهستانی به عنوان نخشنین قهرمان رسمی شطرنج جهان شناخته شد
و این عنوان را تا سال 1894 (شکست در برابر امانوئل لاسکر آلمانی) حفظ نمود.
- ده فرمان اشتاينيتز:
١- تسخير و كنترل مركز و بعد از كنترل مركز حمله كنيد.
2- رخ ها را مرتبط و آنها را در ستون هاي باز قرار دهيد.
3- سوارها در گوشه ها و حاشيه ها از تحرك كافي برخوردار نيستند.
4-شاه را در معرض خطر قرار ندهيد.(در اولين فرصت قلعه برويد و رخ ها را به بازي بياوريد.) و از قلعه رفتن حريف جلوگيري كنيد. (بازي اشتاينيتز-باردلبن 1895)
5-اسبها را پيش از فيل ها گسترش دهيد.(بهترين خانه گسترشي براي اسبها مشخص است اما براي فيلها نه)
6-در شروع بازي يك مهره را دو بار حركت ندهيد چون يك زمان تلف مي شود.       Tempo
7- هميشه مهره ها را طوري گسترش دهيد كه بيشترين فضا و تحرك را داشته باشند.(حركتها بايد Active باشند و بايد از هر حركت چيزي بخواهيم.)                                                           
8- در شروع بازي از حركات زائد پياده اي خود داري كنيم.
٩- از كيش هاي بي مورد پرهيز كنيد
10- هميشه فكر كنيد در جواب هر حركت من ،حريف بهترين جواب را پيدا مي كند.
 
مکتب شطرنج هیپرمدرن
 
نارسايي هاي آموزش هاي تاراش كه شطرنج را به بن بست كشيده بود باعث انقلابي در شطرنج شد كه بدان هيپرمدرن مي گويند.بنيان گذاران و مروجین این مکتب عبارتند از  : رتی ،تارتاكور ،بریر ،آلخین ،بوگولیوبوف و نیمزویچ. 
ویژگیهای مکتب هیپرمدرن:
در این شیوه به مقوله اشغال مرکز بسط داده شد و چنین عنوان شد که اشغال مرکز اجتناب ناپذیر نیست بلکه می توان مرکز پیاده ای را به حریف واگذار کرد اما باید مرتب به این مرکز پیاده حمله کرد و باعث تعویض و یا رانده شدن  آنها شد و نهایتا از ضعف های بوجود آمده برای استقرار سوارهای خودی استفاده کرد. بنابر این کنترل مركز مهم بود نه اشغال مركز.
این سبک باعث بوجود آمدن تعداد زیادی از شروع بازیهای جدید و بازنگری در شروع بازیهای قدیمی شد. شروع بازیهایی  نظير رتي ،دفاع آلخين ،انواع دفاع هندي و نیمزويچ از آن جمله اند.
 
مكتب ديناميك (پويايي سوارها)
نام شطرنج ديناميك با الكساندر آلخين عجين شده است اگر چه عناصر بازی دینامیک را می توان در تعالیم اشتاینیتز ، بریر ، مورفی ،کاپابلانکا ،لاسکر و دیگران سراغ گرفت.
ویژگیهای مکتب دینامیک:
در اين مكتب به اصل هماهنگي مهره ها بيش از هر اصل ديگر اهميت داده مي شود.در اين شيوه از تعويض برتري ها ابايي نيست دادن یک نوع برتری برای برای گرفتن نوع دیگر از برتری های عملی و قابل استفاده معمول است.
از شروع بازی های متقارن که خصلت تساوی دارند اجتناب می شود. به  پیچیدگی میدان داده می شود که در آنها ديد تركيبي و قدرت محاسبه واريانتها حرف اول را مي زند .در بازی دینامیک .با مهره سفيد براي گرفتن ابتكار عمل بلند مدت و با مهره سياه براي داشتن بازي متقابل تلاش مي شود.
 
مکتب شطرنج شوروی
از اواسط قرن بيستم شروع شد و ميخائيل باتوينيك را بواقع بايستي برجسته ترين عضو اين مكتب دانست.
در اين مكتب شطرنج به دیده يك علم که تحقیق عینی را می طلبد نگریسته می شود.شروع بازیها به طور علمی دسته بندی شده و مورد تحقیق قرار می گیرند.
در مکتب شوروی به قدرت بدنی و روانشناسی اهمیت زیادی داده می شود و بازیکن باید در کنار مطالعه شطرنج حتما به پرورش جسمانی بپردازد.از نظر این مکتب ،شطرنج در درجه اول یک ورزش است.
اسپاسكي شناگر قابلي بود كاسپاروف هم فوتباليست و دوچرخه سوار ماهري بود.
 
قهرمانان رسمي جهان
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

#
نام
سال
کشور
سن
۱
ویلهلم اشتاینیتس
۱۸۸۶–۱۸۹۴
) بوهم اتریش-مجارستان (  ) آمريكا)
۵۰–۵۸
۲
امانوئل لاسکر
۱۸۹۴–۱۹۲۱
 امپراطوری آلمان
۲۶–۵۲
۳
خوزه رائول کاپابلانکا
۱۹۲۱–۱۹۲۷
 کوبا
۳۳–۳۹
۴
الکساندر آلخین
۱۹۲۷–۱۹۳۵ ۱۹۳۷–۱۹۴۶
جمهوری سوم فرانسه روس‌های مهاجر
۳۵–۴۳ ۴۵–۵۴
۵
ماکس اویوه
۱۹۳۵–۱۹۳۷
 هلند
۳۴–۳۶
۶
میخائیل باتوینیک
۱۹۴۸–۱۹۵۷ ۱۹۵۸–۱۹۶۰ ۱۹۶۱–۱۹۶۳
 اتحاد جماهیر شوروی -روسیه
۳۷–۴۶ ۴۷–۴۹ ۵۰–۵۲
۷
واسیلی اسمیسلوف
۱۹۵۷–۱۹۵۸
 اتحاد جماهیر شوروی
۳۶
۸
میخائیل تال
۱۹۶۰–۱۹۶۱
 اتحاد شوروی -لتونی
۲۴
۹
تیگران پتروسیان
۱۹۶۳–۱۹۶۹
 اتحاد شوروی -ارمنستان
۳۴–۴۰
۱۰
بوریس اسپاسکی
۱۹۶۹–۱۹۷۲
 اتحاد شوروی -روسیه
۳۲–۳۵
۱۱
بابی فیشر
۱۹۷۲–۱۹۷۵
 ایالات متحده
۲۹–۳۲
۱۲
آناتولی کارپف
۱۹۷۵–۱۹۸۵
 اتحاد شوروی -روسیه
۲۴–۳۴
۱۳
گری کاسپارف
۱۹۸۵–۱۹۹۳
 اتحاد شوروی -آذربایجان  روسیه
۲۲–۳۰
 
قهرمانان رسمی جهان(بانوان)
رديف
نام
مليت
سال قهرماني
توضیحات
1
ورامنچيك
شوروی-مسكو
1944-1927
درگذشت -بمباران 1944
2
لودمیلا رودن كو
شوروی
1953-1950
 
3
اليزا بت بيكوا
شوروی
1956-1953
1962-1958
 
4
اولگا رو بتسوا
شوروي
1958-1956
 
5
نونا گاپرينداشويلي
گرجستان
1978-1962
اولين استاد بزرگ مردان
6
مايا چيبوردانيدزه
گرجستان
1991-1978
 
7
خي يون
چين
1996-1991
2001-1999
 
8
سوزان پولگار
مجارستان
1999-1996
 
9
يو چن
چين
2004-2001
 
10
آنتوانتا استفانو
بلغارستان
2006-2004
 
11
ژو هوا
چين
2008-2006
 
12
الكساندرا كاستنيوك
روسیه
2010-2008
 
13
ییفان هائو
چين
-2010
 
منچيك: دارنده طولاني ترین دوران قهرماني و مرگ عنوانش را گرفت.
 

منبع