آتوسا پورکاشیان :
من معروفم به كسي كه اضطراب ندارد
آتوسا پوركاشيان، در سال 1367 در تهران متولد شد. در 9 سالگي براي اولين بار به كلاس شطرنج مرحوم بنكدار در فرهنگسراي بهمن رفت.
بعد از دو، سه ماه آموزش به اصرار دوست مادرش در مسابقهاي كه براي قهرماني تهران رده سني زير ده سال برگزار ميشد، شركت كرد و موفق به كسب مقام اول شد. اين پيروزي انگيزهاي شد تا در دنياي شطرنج بماند و بيشتر گام بردارد.
هفت سال تحت تعليم استاد هادي مؤمني بود. مدتي نزد استاد خسرو هرندي و استاد هاملت تومانيان آموزش ديده است.
4 بار قهرماني آسيا در رده سني زير 12، 14 و 16 سال، قهرمان جهان در رده زير 12 سال، نايب قهرمان آسيا در رده زير 18 سال، مقام هفتم جهان در رده زير 20 سال براي اولين بار در ايران، از جمله مقامهايي است كه آتوسا پوركاشيان موفق به كسب آنها شده است.
وي اكنون استاد بينالمللي است. آخرين خبر اينكه، در مسابقات ليگ برتر بانوان در تبريز در ميز يك بازي كرد، اول شد و عنوان قهرمان قهرمانان زنان را به خود اختصاص داد.سال 76 به عضويت تيم ملي در رده سني ده سال و در سال 78 به عضويت تيم ملي بزرگسالان درآمد.
اين روزها كه در آستانه مسابقات آسيايي دوحه قطر هستيم، تحت آموزش زير نظر مربيان خارجي است. بازيهاي آسيايي دوحه از دوم دسامبر در 25 رشته مختلف ورزشي شروع ميشود. ايران با كاروان 220 نفري در اين دوره شركت دارد و براي اولين بار شطرنج نيز در اين مسابقات گنجانده شده است.
نمايندگان شطرنج ايران گروه سه نفره احسان قائم مقامي، آلش مرادي و آتوسا پوركاشيان هستند. ويكتور كورچنوري از شطرنجبازان بزرگ جهان معروف به خروس پير، در مقابل بازيكنان تيم ملي نشسته است و در مورد اهميت تكتك مهرهها در صفحه، براي آنها سخن ميگويد: «هر مهرهاي بايد در بهترين جا قرار داشته باشد وگرنه پوزيسيون شما اشكال دارد.»
با آتوسا پوركاشيان در فدراسيون شطرنج تهران، بعد از كلاس آقاي كورچنوي گفتوگو كرديم كه در زير ميخوانيد.
- خانم پوركاشيان، شما نماينده زنان شطرنجباز ايران هستيد كه در مسابقات آسيايي المپيك دوحه شركت ميكنيد. چقدر زحمت كشيدهايد و تمرين كرديد تا به اينجا برسيد؟
از 9 سالگي شطرنج را شروع كردم. آن زمان، براي قهرماني جهان، هفتهاي 5 روز و هر روز 4 تا 5 ساعت تمرين ميكردم. تا حدود يكي دو ماه پيش، هفتهاي 4 تا 5 روز و روزي 2 تا 3 ساعت كار ميكردم.
اما اين روزها تمرينهاي شخصيام كمتر شده و بيشتر سرگرم كلاسهاي آموزشي و مسابقاتي كه فدراسيون براي ما ترتيب داده است، هستيم و بيشتر روي آمادگي براي مسابقات دوحه متمركز شدهام.
- كدام مربيها روي بازي شما تاثير داشتهاند؟
من با كلاس عمومي مرحوم بنكدار شروع كردم، سپس به مدت هفت سال آقاي هادي مومني مربي من بود، در اردوي آمادگي تيم ملي مدت كوتاهي تحت آموزش استاد هرندي بودم، مدت كوتاهي نيز از آقاي هاملت تومانيان پيش از مسابقات جهاني آموختم.
در هفتههاي اخير نيز آقاي ماگراموف از آذربايجان شوروي، آقاي ويكتور كورچنوري كه روسيالاصل هستند و آقاي رائوسيس كه اهل ليتواني ميباشند در فدراسيون به ما آموزش ميدهند.
- شما زمان مسابقه اضطراب داريد؟
اصلا. من معروفم به كسي كه اضطراب ندارد.
- به خاطر تجربه است يا از همان اول اضطراب نداشتيد؟
از اول نداشتم. بعضي از شطرنجبازها وقتي در مقابل حريف قويتر قرار ميگيرند، احساس ترس ميكنند. شايد به صورت ناخودآگاه در من هم وجود داشته باشد، اما آن را احساس نميكنم و زماني كه با حريف قويتر بازي ميكنم خيلي خوشحالم، چون فكر ميكنم اگر ببازم چيزي را از دست نميدهم و تجربه و درسي كه از بازي گرفتهام براي من خواهد ماند. اگر هم ببرم براي حريف مقابل سخت است و يك خاطره شيرين براي من ميماند.
- حريفهاي سرسخت شما در دوحه چه كساني و از كدام كشورها هستند؟
قويترين بازيكنان از كشورهاي چين و هند هستند. اما من فكر ميكنم هيچ حريفي را نبايد دستكم بگيريم. هر كشوري حداقل يكي دو بازيكن خوب دارد. همه كشورها بهترين بازيكنانشان را به دوحه ميآورند، همه هم به مدال فكر ميكنند.
مسابقات دوحه حالت المپيك دارد و طي دو هفته برگزار ميشود. اولين بار است كه در اين مسابقات، شطرنج را گنجاندهاند و براي همه كشورها اين انگيزه وجود دارد كه نتيجه خوبي كسب كنند.
در رشته شطرنج مسابقات آسيايي و المپياد برگزار ميشود. اميدوارم روزي ورزش شطرنج در المپيك هم گنجانده شود.
- سالي چند بار سفرهاي ورزشي براي شما پيش ميآيد؟
هر ماه در جهان چندين مسابقه شطرنج برگزار ميشود. مسابقات آسيايي جهاني در ردههاي سني، المپياد دو سال يك بار در رده بزرگسالان كه تيم ملي هر كشوري ميآيد، مسابقات زون غرب آسيا دو سال يك بار، زنان آسيا، حذفي جهان (جام جهاني) كه سال گذشته در آن شركت كردم و حدود 64 بازيكن زن برتر جهان و 128 مرد در آن شركت داشتند و علاوه بر اينها مسابقات آزاد زيادي وجود دارد. براي مسابقات تداركاتي دوحه قطر، ما به ابوظبي رفتيم و آنجا موفق شدم نورم استاد بزرگي بگيرم.
در مجموع براي من سالي حدود 4 يا 5 بار سفر خارج از ايران براي مسابقات پيش ميآيد. من چون هم در رده سني نوجوانان هستم و هم بزرگسالان، بيشتر در سفر هستم. اما اصولاً تعداد سفرها و مسابقات به فرد بستگي دارد و اينكه در چه گروه سني باشد.
- حين مسابقات چيزي ميخوريد؟
عادت دارم شكلات، آب ميوه و آب بخورم. اما طبق آخرين تحقيقات انجام شده، كارشناسان توصيه ميكنند شكلات در زمان بازي خوب نيست و موجب افت ناگهاني قند خون ميشود و بهتر است به جاي آن از كشمش، خرما و اينگونه شيرينيها استفاده كنيم.
- شما كه در سطح قهرماني بازي ميكنيد، كارشناس تغذيه و روانشناس داريد؟
خير. متاسفانه در اين زمينهها كارشناسي نشده، فقط يكبار اخيراً يك كارشناس آمد و براي ما در مورد تغذيه صحبت كرد. من اميدوارم كارشناسان روانشناس و تغذيه، به ما كمك كنند.
در مسابقات بايد 5 ساعت پشت ميز بنشينيم كه بسيار سخت است.
از طرفي بعضي از شطرنجبازها بعد از باخت بسيار ناراحت ميشوند و نميتوانند ادامه دهند و خودشان را براي دور بعد آماده كنند. وجود كارشناس روانشناسي و تغذيه ضروري است.
- در طول مسابقات خارج از ايران هم كارشناس نداريد؟
خير.
- بازيكنان كشورهاي ديگر از كارشناسان روانشناس و تغذيه استفاده ميكنند؟
در كشوري مانند روسيه كه شطرنج بسيار رايج است براي تيم ملي، استفاده ميشود. اما معمولاً بازيكنان حرفهاي، خود كارشناسان شخصي دارند.
- ورزش ديگري هم ميكنيد؟
به طور مستمر نه. اما گاهي به واليبال، شنا، دوچرخهسواري و پينگپنگ ميپردازم.
- مديتيشن ميكنيد؟
نه. اما ميدانم كه بعضي از شطرنجبازان از مديتيشن براي تمركز استفاده ميكنند.
- در دوحه با بزرگسالان بازي ميكنيد؟ انفرادي يا گروهي؟
بله. در گروه بزرگسالان بازي ميكنم. در دوحه دو نوع مسابقه خواهيم داشت. يكي انفرادي در 25 دقيقه، كه به ازاي هر حركت 10 ثانيه به زمان اضافه ميشود. اين مسابقه سريع طي دو سه روز برگزار ميشود.
يك مسابقه تيمي هم هست كه يك خانم و دو آقا از يك كشور در مقابل يك خانم و دو آقا از كشور ديگر با هم بازي ميكنند. در هر تيمي خانمها با هم و آقايان با هم بازي ميكنند. اين بازي به صورت سريع نخواهد بود.
- با مسائل حاشيهاي شطرنج چطور كنار ميآييد؟
اهميتي نميدهم. هميشه سعي ميكنم از حواشي دوري كنم. در تمام رشتههاي ورزشي وقتي رقابت سخت ميشود، برخوردهاي غيرمنطقي وجود دارد. بعضي از آدمها هستند كه از پيشرفت ديگري شاد ميشوند و بعضي هم اينطور نيستند.
بايد درك كنند كه اگر براي مثال من پيشرفت كنم تبليغات و هزينه براي شطرنج بيشتر ميشود و همه بهرهمند ميشوند.
بعضي رشتهها مثل فوتبال مسائل حاشيهاي زياد دارد، شطرنج كمتر است اما به هر حال وجود دارد و بايد سعي كنيم شطرنج پيشرفت كند و همه ما از حواشي دوري كنيم.
- فكر ميكنيد چند امتياز در دوحه بياوريد؟
مسابقات در 9 يا 11 دور خواهد بود. من سعي ميكنم بهترين امتياز را بدست بياورم. اگر بازيكن تصميم بگيرد بهترين بازي را انجام دهد، نتيجه بسيار خوبي به دست ميآورد، اما اگر فكر كند كه بايد اين بازي را حتماً ببرد، نوعي لجبازي ايجاد ميشود و بازي مساوي را هم ممكن است، ببازد.
من به برد و باخت فكر نميكنم و فقط سعي ميكنم خوب بازي كنم، بهترين نتيجه را كسب كنم و براي ايران مقام بياورم.